मम परिवारः पाठ-8 कक्षा-3

मेरा परिवार बहुत स्नेहमय है। सभी एक-दूसरे की सहायता करते हैं।

अष्टमः पाठः — मम परिवारः
(aṣṭamaḥ pāṭhaḥ — mama parivāraḥ)
हिन्दी: आठवाँ पाठ — मेरा परिवार
अहं सानिया।
(ahaṃ sāniyā)
हिन्दी: मैं सानिया हूँ।
अहं तृतीयाकक्षायां पठामि।
(ahaṃ tṛtīyā-kakṣāyāṃ paṭhāmi)
हिन्दी: मैं तीसरी कक्षा में पढ़ती हूँ।
एषा मम माता अस्ति।
(eṣā mama mātā asti)
हिन्दी: यह मेरी माता है।
सा शिक्षिका अस्ति।
(sā śikṣikā asti)
हिन्दी: वह शिक्षिका है।
एषः मम पिता अस्ति।
(eṣaḥ mama pitā asti)
हिन्दी: यह मेरे पिता हैं।
सः कृषकः अस्ति।
(saḥ kṛṣakaḥ asti)
हिन्दी: वे किसान हैं।
एषः मम पितामहः अस्ति।
(eṣaḥ mama pitāmahaḥ asti)
हिन्दी: यह मेरे दादा हैं।
सः समाचारपत्रं पठति।
(saḥ samācārapatraṃ paṭhati)
हिन्दी: वे अख़बार पढ़ते हैं।
एषा मम पितामही अस्ति।
(eṣā mama pitāmahī asti)
हिन्दी: यह मेरी दादी हैं।
सा आपणात् शाकं आनयति।
(sā āpaṇāt śākaṃ ānayati)
हिन्दी: वह बाज़ार से सब्ज़ी लाती है।
एषः मम भ्राता अस्ति।
(eṣaḥ mama bhrātā asti)
हिन्दी: यह मेरा भाई है।
सः कुशल गायकः अस्ति।
(saḥ kuśala gāyakaḥ asti)
हिन्दी: वह एक कुशल गायक है।
शब्दावली — Vocabulary (25 words)
संस्कृत शब्दउच्चारण (हिन्दी)हिन्दी अर्थ
अहंahaṃमैं
ममmamaमेरा / मेरी
एषःeṣaḥयह (पुल्लिंग)
एषाeṣāयह (स्त्रीलिंग)
अस्तिastiहै
पिताpitāपिता
माताmātāमाँ
पितामहःpitāmahaḥदादा
पितामहीpitāmahīदादी
भ्राताbhrātāभाई
भगिनीbhaginīबहन
शिक्षिकाśikṣikāशिक्षिका
कृषकःkṛṣakaḥकिसान
गायकःgāyakaḥगायक
आपणात्āpaṇātबाज़ार से
शाकम्śākamसब्ज़ी
आनयतिānayatiलाती है
पठामिpaṭhāmiपढ़ती हूँ
पठतिpaṭhatiपढ़ता है
समाचारपत्रम्samācārapatramअख़बार
शाकंśākaṃसब्ज़ी
कुशलःkuśalaḥकुशल / निपुण
त्रतीयाकक्षाtṛtīyā-kakṣāतीसरी कक्षा
परिवारःparivāraḥपरिवार
भवतिbhavatiहोती है
अभ्यास — हल सहित (Solved Exercises)
१. मौखिक — शब्दों को पढ़िए
(pitāmahaḥ, pitāmahī, mātā, bhrātā, bhaginī)
हिन्दी अर्थ: दादा, दादी, माँ, भाई, बहन।

२. लिखित — अपने परिवार के सदस्यों के नाम लिखकर वाक्य पूरा कीजिए।
  • (क) मम नाम सानिया अस्ति। — मेरा नाम सानिया है।
  • (ख) श्री इमरान मम पिता अस्ति। — श्री इमरान मेरे पिता हैं।
  • (ग) श्रीमती सलमा मम माता अस्ति। — श्रीमती सलमा मेरी माता हैं।
  • (घ) रफीक मम भ्राता अस्ति। — रफीक मेरा भाई है।
  • (ङ) श्रीमती हसीना मम पितामही अस्ति। — श्रीमती हसीना मेरी दादी हैं।
  • (च) श्री हबीब मम पितामहः अस्ति। — श्री हबीब मेरे दादा हैं।

३. सही जोड़े बनाइए —
  • पितामहः = दादा
  • पितामही = दादी
  • भ्राता = भाई
  • भगिनी = बहन

४. शब्दार्थ —
  • अहम् = मैं
  • मम = मेरा / मेरी
  • पितामहः = दादा
  • पितामही = दादी
  • भ्राता = भाई
  • भगिनी = बहन
  • आपणात् = बाज़ार से
Moral (English)
Family is our first school of love and learning. Respect and help every family member — each has an important role in our lives.
नीति (हिन्दी)
परिवार हमारा पहला विद्यालय है। परिवार के प्रत्येक सदस्य का आदर करें और उनकी सहायता करें — सबका जीवन में महत्व है।

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Scroll to Top