बसयानम् पाठ 11 कक्षा 3

एकादशः पाठ — बसयानम्

बसयानम् बसस्थानम् आगच्छति। (उच्चारण: बसयानम् बसस्थानम् आगच्छति) हिंदी अर्थ: बस वाहन बस स्थान पर आता है।
जनाः बसयानात् अवतरन्ति। (उच्चारण: जनाः बसयानात् अवतरन्ति) हिंदी अर्थ: लोग बस से उतरते हैं।
जनाः बसयानम् आरोहन्ति। (उच्चारण: जनाः बसयानम् आरोहन्ति) हिंदी अर्थ: लोग बस में चढ़ते हैं।
जनाः बसयानेन गच्छन्ति। (उच्चारण: जनाः बसयानेन गच्छन्ति) हिंदी अर्थ: लोग बस द्वारा जाते हैं।
New Words — शब्दावली (25)
Word (संस्कृत)Pronunciation (हिन्दी)Meaning (हिन्दी)
बसयानम्बसयानम्बस वाहन / बस
बसस्थानम्बसस्थानम्बस स्टैंड / बस अड्डा
आगच्छतिआगच्छतिआता है
अवतरन्तिअवतरन्तिउतरते हैं
आरोहन्तिआरोहन्तिचढ़ते हैं / चढ़ते हैं
गच्छन्तिगच्छन्तिजाते हैं
जनाःजनाःलोग
छात्राःछात्राःछात्र
वायुयानवायुयानविमान
रेलयानरेलयानरेलगाड़ी
कारयानकारयानकार / गाड़ी
जलयानजलयाननाव / जलयान
प्रवेशनप्रवेशनप्रवेश / चढ़ना
निष्क्रमणनिष्क्रमणनिकलना
स्थानम्स्थानम्स्थान
यात्रायात्रायात्रा
परिवहनपरिवहनढुलाई / यात्रा का साधन
सुगमसुगमसुगम / आसानी से पहुँचने योग्य
दिशादिशादिशा
समयसमयसमय
प्रतीक्षाप्रतीक्षाइंतज़ार
टिकटटिकटयात्रा का टिकट
ड्राइवरड्राइवरचालक
यात्रीयात्रीयात्री / सफ़र करने वाला
स्थायीस्थायीस्थायी / नियमित
Moral (English) —
Public transport helps many people travel together — be patient, orderly while boarding and deboarding; follow rules to keep travel safe and smooth.

नैतिक (हिन्दी) —
सार्वजनिक परिवहन से अनेक लोग एकत्रित होकर चलते हैं — चढ़ते और उतरते समय धैर्य रखें, शिष्टाचार और नियमों का पालन करें ताकि यात्रा सुरक्षित और सुव्यवस्थित हो सके।
अभ्यास 1 — (चित्र के अनुसार वाक्यों को पूर्ण कीजिए)
प्रश्न (Sanskrit):
(क) जनाः : __________ गच्छन्ति । (वायुयान)
(प्र.: जनाः वायुयानेन गच्छन्ति ?)
प्रश्नार्थ (हिन्दी): लोग किस द्वारा जाते हैं? (विमान)

उत्तर (Sanskrit):
जनाः वायुयानेन गच्छन्ति।
(उच्चारण: जनाः वायुयानेन गच्छन्ति)
हिन्दी अर्थ: लोग विमान द्वारा जाते हैं।
प्रश्न (Sanskrit):
(ख) जनाः : __________ गच्छन्ति । (रेलयान)
(प्र.: जनाः रेलयानेन गच्छन्ति ?)
प्रश्नार्थ (हिन्दी): लोग किस द्वारा जाते हैं? (रेलगाड़ी)

उत्तर (Sanskrit):
जनाः रेलयानेन गच्छन्ति।
(उच्चारण: जनाः रेलयानेन गच्छन्ति)
हिन्दी अर्थ: लोग रेल द्वारा जाते हैं।
अभ्यास 2 — रिक्त स्थानों की पूर्ति कीजिए
प्रश्न (Sanskrit):
(क) __________ बसस्थानम् आगच्छति।
(प्र.: ____ बसस्थानम् आगच्छति)
प्रश्नार्थ (हिन्दी): कौन/क्या बस स्थान पर आता है?
उत्तर (Sanskrit):
बसयानम् बसस्थानम् आगच्छति।
(बसयानम् बसस्थानम् आगच्छति)
हिन्दी अर्थ: बस वाहन बस स्थान पर आता है।
प्रश्न (Sanskrit):
(ख) जनाः: __________ आरोहन्ति ।
(प्र.: जनाः: ____ आरोहन्ति)
प्रश्नार्थ (हिन्दी): लोग किसे चढ़ते हैं?
उत्तर (Sanskrit):
जनाः बसयानम् आरोहन्ति।
(उच्चारण: जनाः बसयानम् आरोहन्ति)
हिन्दी अर्थ: लोग बस में चढ़ते हैं।
प्रश्न (Sanskrit):
(ग) जनाः: बसयानेन _____ ।
(प्र.: जनाः् बसयानेन _____ ?)
प्रश्नार्थ (हिन्दी): लोग बस द्वारा क्या करते/करते हैं?
उत्तर (Sanskrit):
जनाः बसयानेन गच्छन्ति।
(उच्चारण: जनाः बसयानेन गच्छन्ति)
हिन्दी अर्थ: लोग बस से यात्रा करते हैं / बस से जाते हैं।
अभ्यास 3 — (चित्र और शब्द के सही जोड़ बनाइए)
प्रश्न (Sanskrit): चित्रों के अनुरूप — रेलयानम्, कारयानम्, वायुयानम्, जलयानम् को सही चित्र से मिलाइए।
(प्र.: चित्रानुसार शब्दान् मिलयत)
प्रश्नार्थ (हिन्दी): चित्रों के साथ सही शब्द जोड़िए — रेलयान, कार, विमान, नाव।
उत्तर का तरीका (Sanskrit/Hindi):
  • रेलयानम् — जो चित्र रेलगाड़ी दिखाता है। (उच्चारण: रेलयानम्) — रेलगाड़ी
  • वायुयानम् — जो चित्र विमान/हवाई जहाज़ दिखाता है। (उच्चारण: वायुयानम्) — विमान
  • जलयानम् — जो चित्र नाव/जहाज़ दिखाता है। (उच्चारण: जलयानम्) — नाव/जहाज
  • कारयानम् / कार — जो चित्र कार दिखाता है। (उच्चारण: कारयानम्) — कार

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Scroll to Top