त्रयोदशः पाठ — विद्यालय परिवेशः
अयं विद्यालयः।
(उच्चारण: अयम् विद्यालयः)
यह विद्यालय है।
विद्यालये वृक्षाः सन्ति।
(उच्चारण: विद्यालये वृक्षाः सन्ति)
विद्यालय में वृक्ष हैं।
अध्यापकः छात्राः च पादपान् रोपयन्ति।
(उच्चारण: अध्यापकः छात्राः च पादपान् रोपयन्ति)
शिक्षक और छात्र पौधे लगाते हैं।
छात्रा पादपं सिञ्चति।
(उच्चारण: छात्रा पादपं सिञ्चति)
छात्रा पौधे को सींचती है।
छात्राः श्यामपट्टे लिखन्ति।
(उच्चारण: छात्राः श्यामपट्टे लिखन्ति)
छात्रा ब्लैकबोर्ड पर लिखती है।
परिचारकः घांसं निवारयति।
(उच्चारण: परिचारकः घासं निवारयति)
चपरासी घास हटाता है।
छात्रः अपशिष्टवस्तूनि उचितस्थाने क्षिपति।
(उच्चारण: छात्रः अपशिष्टवस्तूनि उचितस्थाने क्षिपति)
छात्र कूड़ा उचित स्थान पर डालता है।
विद्यालये सौरऊर्जा विद्युत् अस्ति।
(उच्चारण: विद्यालये सौरऊर्जा विद्युत् अस्ति)
विद्यालय में सौर ऊर्जा से बिजली है।
विद्यालयस्य परिवेशः स्वच्छः अस्ति।
(उच्चारण: विद्यालयस्य परिवेशः स्वच्छः अस्ति)
विद्यालय का परिवेश स्वच्छ है।
शब्दावली (Vocabulary) — 25 शब्द
| शब्द | उच्चारण | हिन्दी अर्थ |
|---|---|---|
| विद्यालयः | विद्यालयः | School / विद्यालय |
| परिवेशः | परिवेशः | Environment / परिवेश |
| वृक्षाः | वृक्षाः | Trees / पेड़ |
| अध्यापकः | अध्यापकः | Teacher / शिक्षक |
| छात्रः | छात्रः | Student (boy) / छात्र |
| छात्रा | छात्रा | Student (girl) / छात्रा |
| पादपः | पादपः | Plant / पौधा |
| रोपयन्ति | रोपयन्ति | लगाते हैं |
| सिञ्चति | सिञ्चति | सींचती है |
| श्यामपट्टः | श्यामपट्टः | Blackboard / ब्लैकबोर्ड |
| लिखति | लिखति | लिखती है |
| परिचारकः | परिचारकः | Peon / चपरासी |
| निवारयति | निवारयति | हटाता है |
| अपशिष्टम् | अपशिष्टम् | कूड़ा / waste |
| उचितस्थाने | उचितस्थाने | सही स्थान पर |
| क्षिपति | क्षिपति | डालता है / फेंकता है |
| सौरऊर्जा | सौरऊर्जा | सौर ऊर्जा |
| विद्युत् | विद्युत् | बिजली |
| स्वच्छः | स्वच्छः | साफ / स्वच्छ |
| सन्ति | सन्ति | हैं |
| अस्ति | अस्ति | है |
| घासः | घासः | Grass / घास |
| शुचिता | शुचिता | स्वच्छता / पवित्रता |
| शक्तिः | शक्तिः | ऊर्जा / शक्ति |
| पर्यावरणम् | पर्यावरणम् | Environment / पर्यावरण |
Moral (English):
नैतिक (हिन्दी):
We should keep our school clean, plant trees, use solar energy, and manage waste properly. Clean surroundings make a happy and healthy environment.
नैतिक (हिन्दी):
हमें विद्यालय को स्वच्छ रखना चाहिए, पौधे लगाने चाहिए, सौर ऊर्जा का प्रयोग करना चाहिए और कचरा उचित स्थान पर डालना चाहिए। स्वच्छ वातावरण ही स्वस्थ जीवन देता है।
अभ्यास 1 — रिक्त स्थानों की पूर्ति कीजिए:
- विद्यालये — वृक्षा: सन्ति। (vidyalaye vrikṣāḥ santi) विद्यालय में वृक्ष हैं।
- छात्रा — पादपं सिञ्चति।
- परिचारकः — घांसं निवारयति।
- विद्यालये — सौरऊर्जा विद्युत् अस्ति।
अभ्यास 2 — सुमेलित कीजिए:
| शब्द | मिलान |
|---|---|
| वृक्षा: | बहुत से पेड़ |
| स्वच्छ: | साफ-सुथरा |
| लिखति | श्यामपट्टे लिखता है |
| अपशिष्टम् | कूड़ा |
अभ्यास 3 — चित्र के नीचे सही शब्द लिखिए:
- कूड़ेदान — अपशिष्टपात्रम्
- ब्लैकबोर्ड — श्यामपट्टः
- विद्यालय का चित्र — विद्यालयः
- पौधा — पादपः
शब्दार्थ:
- सन्ति = हैं
- पादपान् रोपयन्ति = वृक्ष लगाते हैं
- परिचारकः = चपरासी
- निवारयति = हटाता है
- अपशिष्टम् = कूड़ा
- क्षिपति = डालता है
- सौरऊर्जा = सूर्य से मिलने वाली ऊर्जा