चतुर्दशः पाठ — राष्ट्रीय-प्रतीकानि
इदं राष्ट्रीयं ध्वजम् अस्ति।
(उच्चारण: इदं राष्ट्रियं ध्वजम् अस्ति)
यह हमारा राष्ट्रीय ध्वज है।
ध्वजः त्रिवर्णम् अस्ति।
(ध्वजः त्रिवर्णम् अस्ति)
ध्वज तीन रंगों वाला है।
ध्वजे चक्रम् अस्ति।
(ध्वजे चक्रम् अस्ति)
ध्वज में चक्र है।
इदं राजचिह्नम् अस्ति।
(इदं राजचिह्नम् अस्ति)
यह राजचिह्न है।
चिह्ने चत्वारः सिंहाः सन्ति।
(चिह्ने चत्वारः सिंहाः सन्ति)
चिह्न पर चार सिंह हैं।
चिह्ने एकं चक्रम् अस्ति।
(चिह्ने एकं चक्रम् अस्ति)
चिह्न में एक चक्र है।
अयं व्याघ्रः अस्ति।
(अयं व्याघ्रः अस्ति)
यह बाघ है।
व्याघ्रः राष्ट्रीयः पशुः अस्ति।
(व्याघ्रः राष्ट्रियः पशुः अस्ति)
बाघ राष्ट्रीय पशु है।
व्याघ्रः बलवान् अस्ति।
(व्याघ्रः बलवान् अस्ति)
बाघ शक्तिशाली है।
अयं मयूरः अस्ति।
(अयं मयूरः अस्ति)
यह मोर है।
मयूरः राष्ट्रीयः पक्षी अस्ति।
(मयूरः राष्ट्रियः पक्षी अस्ति)
मोर राष्ट्रीय पक्षी है।
मयूरः सुन्दरः पक्षी अस्ति।
(मयूरः सुन्दरः पक्षी अस्ति)
मोर सुंदर पक्षी है।
इदं कमलम् अस्ति।
(इदं कमलम् अस्ति)
यह कमल है।
कमलं राष्ट्रीयं पुष्पम् अस्ति।
(कमलं राष्ट्रियं पुष्पम् अस्ति)
कमल राष्ट्रीय पुष्प है।
कमले सुन्दरं कोमलं च भवति।
(कमले सुन्दरं कोमलं च भवति)
कमल सुंदर और कोमल होता है।
शब्दावली (Vocabulary)
| शब्द | उच्चारण | हिन्दी अर्थ |
|---|---|---|
| राष्ट्रीयम् | राष्ट्रियम् | राष्ट्रीय |
| ध्वजः | ध्वजः | झंडा / ध्वज |
| त्रिवर्णम् | त्रिवर्णम् | तीन रंग वाला |
| चक्रम् | चक्रम् | चक्र |
| राजचिह्नम् | राजचिह्नम् | राज प्रतीक |
| सिंहः | सिंहः | सिंह / शेर |
| व्याघ्रः | व्याघ्रः | बाघ |
| बलवान् | बलवान् | शक्तिशाली |
| मयूरः | मयूरः | मोर |
| सुन्दरः | सुन्दरः | सुंदर |
| पक्षी | पक्षी | पक्षी / पक्षी |
| कमलम् | कमलम् | कमल |
| पुष्पम् | पुष्पम् | फूल |
| कोमलम् | कोमलम् | नरम / कोमल |
| चत्वारः | चत्वारः | चार |
| अस्ति | अस्ति | है |
| सन्ति | सन्ति | हैं |
| प्रतीकानि | प्रतीकानि | चिह्न / प्रतीक |
| त्रिवर्ण | त्रिवर्ण | तीन रंग |
| राष्ट्रम् | राष्ट्रम् | देश / राष्ट्र |
Moral (English):
नैतिक (हिन्दी):
National symbols represent the pride and unity of our nation. We should respect them always.
नैतिक (हिन्दी):
राष्ट्रीय प्रतीक हमारे देश के गौरव और एकता का प्रतीक हैं — हमें सदैव उनका आदर करना चाहिए।
अभ्यास 1 — सही विकल्प चुनकर लिखिए:
- _________ राष्ट्रीयः पशुः अस्ति।
उत्तर — व्याघ्रः (उच्चारण: व्याघ्रः राष्ट्रीयः पशुः अस्ति) बाघ राष्ट्रीय पशु है। - _________ राष्ट्रीयः पक्षी अस्ति।
उत्तर — मयूरः (मयूरः राष्ट्रीयः पक्षी अस्ति) मोर राष्ट्रीय पक्षी है। - _________ राष्ट्रीयं पुष्पम् अस्ति।
उत्तर — कमलम् (कमलम् राष्ट्रीयं पुष्पम् अस्ति) कमल राष्ट्रीय पुष्प है।
अभ्यास 2 — वाक्य बनाइए (छोटे से बड़े गोल तक):
- व्याघ्रः — राष्ट्रीयः पशुः अस्ति।
- मयूरः — राष्ट्रीयः पक्षी अस्ति।
- कमलम् — राष्ट्रीयं पुष्पम् अस्ति।
- ध्वजः — त्रिवर्णम् अस्ति।
शब्दार्थ:
- प्रतीकानि = चिह्न
- त्रिवर्णम् = तीन रंग वाला
- चत्वारः = चार
- पुष्पम् = फूल
- पक्षी = पक्षी
- पशुः = जानवर