
Lesson 12 – अस्माकं देशे | Our Country in Sanskrit with Meaning
यह पाठ हमारे भारतवर्ष की भौगोलिक, सांस्कृतिक और सामाजिक विशेषताओं का वर्णन करता है। इसमें हिमालय, गंगा, समुद्र, पड़ोसी देश, विविध भाषा और धर्म का उल्लेख कर यह बताया गया है कि सभी लोग प्रेम और एकता से रहते हैं।
भारतवर्षम् अस्माकं देशः।
bhāratavarṣam asmakam deśaḥ.
यह हमारा देश भारत है।
अस्माकं देशः अतीव शोभनः अस्ति।
asmakam deśaḥ atīva śobhanaḥ asti.
हमारा देश बहुत ही सुन्दर है।
भारतस्य उत्तरभागे पर्वतराजः हिमालयः अस्ति।
bhāratasya uttarabhāge parvatarājaḥ himālayaḥ asti.
भारत के उत्तर भाग में पर्वतों के राजा हिमालय हैं।
हिमालयात् अनेकाः नदः निर्गच्छन्ति।
himālayāt anekāḥ nadāḥ nirgacchanti.
हिमालय से कई नदियाँ निकलती हैं।
नदीषु गङ्गा प्रमुखा अस्ति।
nadīṣu gaṅgā pramukhā asti.
नदियों में गंगा प्रमुख नदी है।
भारतस्य दक्षिणभागे हिन्दमहासागरः अस्ति।
bhāratasya dakṣiṇabhāge hindamahāsāgaraḥ asti.
भारत के दक्षिण भाग में हिन्द महासागर है।
भारतस्य पूर्वभागे म्यान्मारदेशः अस्ति।
bhāratasya pūrvabhāge myānmaradeśaḥ asti.
भारत के पूर्व में म्यांमार देश है।
पश्चिमभागे च पाकिस्तानदेशः अस्ति।
paścimabhāge ca pākistānadeśaḥ asti.
पश्चिम में पाकिस्तान देश है।
देशे विविधाः भाषाः धर्माः च सन्ति।
deśe vividhāḥ bhāṣāḥ dharmaḥ ca santi.
देश में विभिन्न भाषाएँ और धर्म हैं।
सर्वे जनाः स्नेहपूर्वकं वसन्ति।
sarve janāḥ snehapūrvakaṁ vasanti.
सभी लोग प्रेमपूर्वक रहते हैं।
शब्दावली (Vocabulary)
| Word | Pronunciation | Meaning |
|---|---|---|
| भारतवर्षम् | bhāratavarṣam | भारत देश |
| देशः | deśaḥ | देश |
| अस्माकं | asmakam | हमारा |
| अतीव | atīva | बहुत ही |
| शोभनः | śobhanaḥ | सुंदर |
| उत्तरभागे | uttarabhāge | उत्तर भाग |
| पर्वतराजः | parvatarājaḥ | पर्वतों का राजा |
| हिमालयः | himālayaḥ | हिमालय |
| नदी | nadī | नदी |
| निर्गच्छन्ति | nirgacchanti | निकलती हैं |
| गङ्गा | gaṅgā | गंगा |
| प्रमुखा | pramukhā | मुख्य |
| दक्षिणभागे | dakṣiṇabhāge | दक्षिण भाग |
| हिन्दमहासागरः | hindamahāsāgaraḥ | हिन्द महासागर |
| पूर्वभागे | pūrvabhāge | पूर्व भाग |
| म्यान्मारदेशः | myānmaradeśaḥ | म्यांमार |
| पाकिस्तानदेशः | pākistānadeśaḥ | पाकिस्तान |
| विविधाः | vividhāḥ | विभिन्न |
| भाषाः | bhāṣāḥ | भाषाएँ |
| धर्मः | dharmaḥ | धर्म |
| सर्वे | sarve | सभी |
| जनाः | janāḥ | लोग |
| स्नेहपूर्वकं | snehapūrvakaṁ | प्रेमपूर्वक |
| शोभनः | śobhanaḥ | सुंदर |
| देशे | deśe | देश में |
Moral (English):
Unity in diversity makes a nation strong and beautiful.
नैतिक शिक्षा (हिन्दी):विविधता में एकता ही देश को महान और सुंदर बनाती है।
प्रश्न (क) — भारतवर्षं कीदृशः अस्ति?
bhāratavarṣaṁ kīdṛśaḥ asti?
भारत कैसा है?
उत्तर: अतीव शोभनः। atīva śobhanaḥ. बहुत सुंदर है।
उत्तर: अतीव शोभनः। atīva śobhanaḥ. बहुत सुंदर है।
प्रश्न (ख) — भारतस्य दक्षिणभागे किं अस्ति?
bhāratasya dakṣiṇabhāge kiṁ asti?
भारत के दक्षिण भाग में क्या है?
उत्तर: हिन्दमहासागरः अस्ति। hindamahāsāgaraḥ asti. हिन्द महासागर है।
उत्तर: हिन्दमहासागरः अस्ति। hindamahāsāgaraḥ asti. हिन्द महासागर है।
प्रश्न (ग) — भारतस्य पूर्वभागे कः देशः अस्ति?
bhāratasya pūrvabhāge kaḥ deśaḥ asti?
भारत के पूर्व में कौन सा देश है?
उत्तर: म्यान्मारदेशः अस्ति। myānmaradeśaḥ asti. म्यांमार देश है।
उत्तर: म्यान्मारदेशः अस्ति। myānmaradeśaḥ asti. म्यांमार देश है।
प्रश्न (घ) — नदीषु पश्चिमभागे कया नदी प्रमुखा अस्ति?
nadīṣu paścimabhāge kayā nadī pramukhā asti?
नदियों के पश्चिम भाग में कौन सी प्रमुख नदी है?
उत्तर: गङ्गा प्रमुखा अस्ति। gaṅgā pramukhā asti. गंगा प्रमुख नदी है।
उत्तर: गङ्गा प्रमुखा अस्ति। gaṅgā pramukhā asti. गंगा प्रमुख नदी है।