Vakyabodh-Chturthah

संस्कृत में कर्ता की संख्या और पुरुष के अनुसार क्रिया का रूप कैसे बदलता है

त्वं कः ? tvaṃ kaḥ? तुम कौन हो?
अहं दिनेशः। ahaṃ dineśaḥ मैं दिनेश हूँ।
त्वं किं करोषि ? tvaṃ kiṃ karoṣi? तुम क्या करते हो?
अहं गीतं गायामि। ahaṃ gītaṃ gāyāmi मैं गीत गाता हूँ।
अहम् उज्जमा। aham ujjmā मैं उज्जमा हूँ।
अहं संस्कृतं पठामि। ahaṃ saṃskṛtaṃ paṭhāmi मैं संस्कृत पढ़ती हूँ।
आवां फलम् खादावः। āvāṃ phalam khādāvaḥ हम दोनों फल खाते हैं।
आवां चित्रं रचयावः। āvāṃ citraṃ racayāvaḥ हम दोनों चित्र बनाते हैं।
वयं गुरूं नमामः। vayaṃ gurūn namāmaḥ हम सब गुरु को प्रणाम करते हैं।
वयं कन्दुकं क्रीडामः। vayaṃ kandukaṃ krīḍāmaḥ हम सब गेंद खेलते हैं।
शब्दPronunciationMeaning
अहम्ahamमैं
आवाम्āvāmहम दोनों
वयम्vayamहम सब
त्वम्tvamतुम
युवाम्yuvāmतुम दोनों
यूयम्yūyamतुम सब
गायामिgāyāmiगाता हूँ
पठामिpaṭhāmiपढ़ता हूँ
करोषिkaroṣiकरते हो
कुरुथःkuruthaḥतुम दोनों करते हो
कुरुथkuruthaतुम सब करते हो
फलम्phalamफल
कन्दुकःkandukaḥगेंद
क्रीडामःkrīḍāmaḥहम सब खेलते हैं
चित्रम्citraṃचित्र
रचयावःracayāvaḥहम दोनों बनाते हैं
गुरुःguruḥगुरु
नमामःnamāmaḥहम सब प्रणाम करते हैं
बालिकाbālikāलड़की
शिक्षिकाśikṣikāशिक्षिका
गीतम्gītamगीत
अस्मिasmiमैं हूँ
स्मःsmaḥहम हैं
अस्तिastiवह है
सन्तिsantiवे सब हैं
Moral (English): Learning together with friends and respecting teachers helps us grow in knowledge and culture.

नीति (हिन्दी): मित्रों के साथ मिलकर सीखना और गुरुजनों का सम्मान करना हमें ज्ञान और संस्कृति में आगे बढ़ाता है।
अभ्यासः १
प्रश्न: अहम् गानं गायामि।
aham gānaṃ gāyāmi
मैं गीत गाता हूँ।
उत्तर: त्वं गानं करोṣi।
tvaṃ gānaṃ karoṣi
तुम गीत गाते हो।
अभ्यासः २
प्रश्न: वयं चित्रं रचयामः।
vayaṃ citraṃ racayāmaḥ
हम सब चित्र बनाते हैं।
उत्तर: आवां चित्रं रचयावः।
āvāṃ citraṃ racayāvaḥ
हम दोनों चित्र बनाते हैं।
अभ्यासः ३
प्रश्न: त्वं कः?
tvaṃ kaḥ?
तुम कौन हो?
उत्तर: अहं बालिका अस्मि।
ahaṃ bālikā asmi
मैं एक लड़की हूँ।

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Scroll to Top