Mahamana Madan Mohan Malaviya in Sanskrit Lesson :15 CLASS :5

महामना मदन मोहन मालवीय का जीवन परिचय संस्कृत में प्रश्नोत्तर सहित

महामना मदनमोहन मालवीयस्य जन्म प्रयागराजनगरे अभवत्। mahāmanā madanamohana mālavīyasya janma prayāg-rāja-nagare abhavat. महामना मदनमोहन मालवीय का जन्म प्रयागराज नगर में हुआ।
तस्य पिता श्री बृजनाथ–मालवीयः आसीत्। Tasya pitā Śrī Bṛjanātha Mālaviya aasit. उनके पिता श्री बृजनाथ मालवीय थे।
श्रीमती मूनादेवी तस्य माता आसीत्। śrīmatī mūnādevī tasya mātā āsīt. श्रीमती मूनादेवी उनकी माता थीं।
शैशवे सः संस्कृतम् शैशवे सः संस्कृतम् अपठत्।<। Śaiśave saḥ saṃskṛtam apathat. बचपन में उन्होंने संस्कृत पढ़ी।
सः महान् देशभक्तः आसीत्। Saḥ mahān deśabhaktaḥ āsīt. वह महान देशभक्त थे।
उच्चशिक्षा प्राप्त सः राजकीयविद्यालये शिक्षकः अभवत्। ucchaśikṣā prāpta saḥ rājakīya-vidyālaye śikṣakaḥ abhavat. उच्च शिक्षा प्राप्त करने के बाद वह राजकीय विद्यालय में शिक्षक हुए।।
ततः शिक्षकपदं त्यक्त्वा सः अधिवक्ता अभवत्। Tatah śikṣakapadam tyaktvā saḥ adhivaktā abhavat. शिक्षक पद छोड़कर वे अधिवक्ता बने।
अयं महापुरुषः शिक्षाविद् राजनीतिज्ञः भारतीयसंस्कृतिसंरक्षकः च आसीत्। ayaṃ mahāpuruṣaḥ śikṣā-vid rāj nīti-jñaḥ bhāratīya-saṃskṛti-saṃrakṣakaḥ ca āsīt. यह महापुरुष शिक्षा-विद्, राजनीतिज्ञ और भारतीय संस्कृति के संरक्षक थे
सः वाराणस्यां काशीहिन्दूविश्वविद्यालयस्य स्थापनाम् अकरोत्। saḥ vārāṇasyām kāśī-hindū-viśva-vidyālayasya sthāpanām akarot उन्होंने वाराणसी में काशी हिन्दू विश्वविद्यालय की स्थापना की।”
भारतस्य सर्वोच्च-सम्मानेन भारतरत्नेन च अयं सम्मानितः अभवत्। bhāratasya sarvocca-sammānena bhārat-ratnena ca ayaṃ sam-mānitaḥ abhavat. यह भारत के सर्वोच्च सम्मान ‘भारत रत्न’ से सम्मानित हुए।
शब्दउच्चारणहिन्दी अर्थ
शैशवेShaishaveबाल्यावस्था में
प्रायःPrāyaḥप्रायः, लगभग
त्यक्त्वाTyaktvāत्याग कर
अधिवक्ताAdhivaktāवकील
सम्मानितःSammānitahसम्मानित
संस्थापकःSansthāpakahसंस्थापक
संरक्षणेSaṃrakṣaṇeसंरक्षण में
राजनीत्याम्Rājanītyāmराजनीति में
महापुरुषःMahāpuruṣaḥमहान व्यक्ति
भारतरत्नेनBhārat Ratnenaभारत रत्न से
शिक्षकःŚikṣakaḥशिक्षक
विद्यालयेVidyālayaeविद्यालय में
देशभक्तःDeśabhaktaḥदेशभक्त
संस्कृतम्Saṃskṛtamसंस्कृत भाषा
जनःJanaḥव्यक्ति
प्रयागराजेPrayāgarājeप्रयागराज में
पिताPitāपिता
माताMātāमाता
जीवनम्Jīvanamजीवन
समर्पणम्Samarpanamसमर्पण
विद्याVidyāशिक्षा
कार्यःKāryaḥकार्य
संमानःSammānahसम्मान
उदाहरणम्Udāharaṇamउदाहरण
कुलम्Kulamपरिवार

Moral / नीति

English: True greatness lies in service to the nation, dedication to education, and preservation of culture.

हिन्दी: सच्ची महानता राष्ट्र सेवा, शिक्षा के प्रति समर्पण और संस्कृति के संरक्षण में है।

प्रश्न: मदनमोहन मालवीयस्य जन्म कुत्र अभवत्? Madanmohan Mālaviya ka janm kahan hua? मदनमोहन मालवीय का जन्म प्रयागराज में हुआ।
प्रश्न: तस्य पिता कः आसीत्? Unke pitā kaun the? उनके पिता श्री बृजनाथ मालवीय थे।
प्रश्न: सः कुत्र शिक्षकः अभवत्? Wah kahaan śikṣak bane? वे राजकीय विद्यालय में शिक्षक बने।
प्रश्न: सः केन सम्मानितः? Unhe kis se sammānit kiya gayā? उन्हें भारत रत्न से सम्मानित किया गया।
शब्दपर्याय / व्युत्पत्तिहिन्दी अर्थ
राजनीतिराजनीतिज्ञराजनीति
संस्कृतसंस्कृतिज्ञसंस्कृत
सर्वसार्वभौमसभी
विशेषविशेषज्ञविशेष
वैद्यवैद्यकचिकित्सक
कुलकुलीनपरिवार
उदाहरणानुसार परिवर्तयत –

पठति → अभवत् : पठिता → अभवत्

क्रीडति → क्रीडिता अभवत्

चलति → चलिता अभवत्

शिक्षकः → शिक्षकः अभवत्

प्रश्नानि कुर्वन्तु –

मालवीयः देशभक्तः आसीत् (कः / किम् / का)? उत्तर: कः

श्रीमती मूनादेवी माता आसीत् (कः / किम् / का)? उत्तर: का

सः भारतरत्नेन सम्मानितः (कस्मै / केन / कारणम्)? उत्तर: केन

Activity

English: Write a short essay (150 words) on “Contribution of Madan Mohan Malaviya in Indian Education”.

हिन्दी: “भारतीय शिक्षा में मदन मोहन मालवीय का योगदान” विषय पर 150 शब्दों का निबंध लिखिए।

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Scroll to Top